hikaye
Küçük Oğlan ve Zümrüd-ü Anka KuşuBir varmış bir yokmuş… Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, deve tellal iken, sinek berber iken, katır çalgıcı, eşek köçek iken, ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken üç tane erkek çocuğu olan bir padişah varmış.
Bu padişahın bir de dillere destan bahçesi varmış ama bu bahçeye gel zaman git zaman bir Dev dadanmış. Dev hem bahçeye durmadan zarar veriyormuş hem de padişaha meydan okuyormuş. Birgün padişahın oğullarından büyüğü ileri atılmış ve Dev’i öldüreceğini söylemiş. Silahlarını kuşanıp Dev’in karşısına çıkmış ama Dev’i görünce korkusundan eli ayağına dolaşmış. Dev de aleviyle onu yakıp bayıltmış. Sonra ortanca oğlan da aynı şekilde Dev’in karşısına çıkmış ve o da mağlup olmuş. Sıra küçük oğlana gelince çok iyi ok kullanan küçük oğlan Dev’i bir okla yaralamış. Dev kaçmaya başlayınca da peşinden kovalamış. Dev, bir kuyudan içeri dalmış ve gözden kaybolmuş. Bunu gören ağabeyleri kendilerinden utanıp Dev ile küçük kardeşlerinin peşinden kuyuya dalmışlar. Kuyunun dibi çok derin ve ipleri de ince ve kısa olduğu için son çare olarak küçük kardeşlerini kuyunun dibine sarkıtmışlar. İp dibe ulaşmasına yetmemiş ama yiğit oğlan, kendini kuyunun dibine bırakıvermiş. Bir de görmüş ki kuyunun dibinde üç tane dünya güzeli kız gergef işler. Kızlara yaralı Dev’i sormuş. Kızlar, “o bizim bekçimizdir” demişler. Tam o sırada Dev tekrar oğlanın karşısına öfkeyle çıkmış ama bu sefer oğlanın oklarından kurtulamış. Oğlan devi öldürmüş ve yukarıda haber bekleyen abilerine aşağıya uzunca ve sağlam bir ip sarkıtmaları için seslenmiş. Kızların en büyüğünü ipe bağlamış ve büyük abisine “bu senin” diye göndermiş. Sonra ortanca abisine seslenmiş ve kızların ortancasını göndermiş “abiciğim bu da senin”. Bir de bakmış ki kızların en güzeli küçüğüdür. Kızların küçüğünü de ipe bağlamış “ve bu da benim hakkım” diyerek yukarı göndermiş. Abileri küçük kızın güzelliğini görünce şaşkına dönmüşler. “en güzelini kendisine saklamış” diyerek kıskançlığa başlamışlar. Ve ipin ucunu bırakarak küçük kardeşlerini kuyunun dibinde yapayalnız bırakmışlar.
Devle dövüştüğü için zaten çok yorgun olan oğlan, ipin de düştüğünü görünce bir ihanete uğradığını anlamış ve kuyunun dibindeki bir geçitten geçerek, bir yeraltı ülkesine gelmiş. Yorgunluktan bitap düştüğü için uyuyacak bir ağaç dibi ararken üzerindeki kuş yuvasındaki yumurtalara doğru hain bir yılanın yaklaşmakta olduğu bir ağaç bulmuş. Bir ok atışıyla yılanı öldürmüş ve ağacın dibinde uykuya dalmış.
Uyandığında ne görsün… Pırıl pırıl tüylü dev bir kuş, kanatlarını açmış oğlana gölge yapıyor. Oğlan, kuşun kurtardığı yumurtalar için minnettar olduğunu anlamış. Kuş konuşmaya başlamış: “Bana Zümrüd- ü Anka kuşu derler. Kuşların efendisiyim. Bu hain yılandan yavrularımı kurtardığın için sana minnettarım”. Ve ardından ilave etmiş “al bu iki tüyümü, ne zaman başın sıkışırsa bunları birbirine sürt ben koşar gelirim ve derdine çare olurum” demiş.
Oğlan Zümrüd-ü Anka kuşunun yanında ona ait iki tüyü alarak uzaklaşmış. Tek bir amacı varmış. Yeraltı dünyasından kurtulmak ve tekrar yeryüzüne çıkabilmek… Birden aklına gelmiş. “Madem Zümrüd-ü Anka kuşundan iki tüy aldım ve o benim isteklerimi yerine getirecek… O halde neden ondan beni yeryüzüne çıkarmasını istemiyorum?” Tüyleri birbirine sürtmüş ve kuş da hemen orada belirivermiş… “Beni yeryüzüne çıkar”. “Tamam” demiş kuş. Ve oğlanı sırtına almış.
Oğlan kuşun sırtına atlamış ve hemen yola çıkmışlar ve çok uzun süreler yolculuk yapmışlar. Yeryüzüne vardıklarında oğlanın ülkesine varabilmesi için de bir hayli yürümesi gerekmiş. Ama nihayetinde babasının ve kardeşlerinin yaşadığı şehre varmış.
Şehre vardığında babasından ve abilerinden haber almak isteyen oğlan, abilerinin kırk gün sonra kuyudan çıkan iki kızla nikahı olacağını öğrenmiş. Babasını çok özlemiş olsa da saraya hemen gidip kimliğini açıklamak istememiş. Kardeşlerinin babasına neler anlattığını merak etmiş. Kendine bir kuyumcu dükkanında iş bulmuş, çalışmaya başlamış. Ama kim olduğu belli olmasın diye de başına bir işkembe geçirmiş ve bir keloğlan oluvermiş.
Sarayda ise bir düğün telaşı her yeri sarmış. Sarayın en güzel mücevherleri gelinler için hazırlanmış ama elmas bir dal parçasından sadece bir tane varmış. Bunun üzerine gelinler arasında anlaşmazlık çıkmasın diye ülkenin en yetenekli kuyumcusu çağırılmış ve hayatı pahasına da olsa ikinci bir elmas dal yapması istenmiş. Kuyumcu yapamam dediyse de dinletememiş. Ve biliyor musun canım oğlum benim? O kuyumcunun çırağı da bizim küçük veliahtmış
-Veliaht ne anne?
Padişahın küçük oğluymuş yani. Herneyse… Kuyumcu kara kara ne yapacağını düşünürken çırağı ona demiş ki “İstediğin elmas dalı ben yaparım! ama ben şu odaya kapanacağım ve kırk gün boyunca kimse beni görmeyecek” demiş. Kuyumcu çaresiz oğlanın isteğini kabul etmiş. Oğlan odasına kapanmış ama anahtar deliğinden gizli gizli oğlanı gözetleyen kuyumcu 39 gün boyunca oğlanın hiç birşey yaptığını görmemiş. Oğlan yan gelip yatmış. Nihayet kırkıncı gün oğlan, sahip olduğu iki tüyü tekrar birbirine sürtmüş ve Zümrüd-ü Anka kuşu hemencecik odasında belirivermiş… Belirmiş ve oğlanın istediği elmas dalı yapması bir olmuş. Padişahın askerleri elmas dalı almaya geldiklerinde oğlan “illa ki ben kendi elimle padişaha teslim edeceğim” dediğinde dalı kırmasından korktukları için mecburen kabul etmişler.
Padişaha elmas dalı uzatırken “sizde de bana ait bir şey var” demiş. Herkes keloğlanın bu cüretine şaşmış. Padişah merak ve öfkeyle “neymiş o?” diye sormuş. Oğlan “kuyudan çıkan en küçük kız benimdir” demiş. Padişah daha da öfkelenmiş “Bu ne cüret!” diye haykıracakken oğlan “eğer kızın sırtında tam benim elime uygun bir leke bulursanız kız benimdir eğer leke yoksa benim değildir” demiş. Hemen kızın sırtını açmışlar bakmışlar bir de ne görsünler… Kızın sırtında tam keloğlanın eli büyüklüğünde bir leke. Meğer bizim küçük oğlan devi öldürdükten sonra kuyunun dibindeyken kanlı elleriyle kızın sırtından tutarak ipe bağlamış… Elinin kanlı izi kurumuş ve hep kızın sırtında kalmış… Padişah bu izi görünce anlamış ki o oğlan kendi öz oğludur… Keloğlan da padişahın, durumu anlayıp ağlamaya başladığını görünce kafasındaki işkembeyi çıkarmış ve babasına sarılmış. Baba oğul uzun süre hasret gidermişler. Padişah oğlanın ağabeylerine kızacak olmuş ama küçük oğlan babasına engel olmuş. Abileri de hatalarını anlayıp pişman olmuşlar.
And the Tales
Telltales play an important role in the existing script of the Mahkum. The telltale below is of those, which has been lived in Anatolia and told by generations after generation. You can read our telltale as adapted in our existing script.
Little Boy and Zümrüd-ü Anka Bird
Once upon a time… at long gone times; times when the fly was the barber and, the mule was the player, donkey was the dancer and, when I used to swing the cradle of my dad from one side to another, there was a sultan who had a son.
The Sultan had a magnificently beautiful garden that everybody envied. One of those many days, a Giant visited the garden, and as time went by, the Giant got into the habit of frequently visiting the garden. The giant continuously damages the garden while at the same time challenges the Sultan. Anyway, then one-day, the Sultan’s son forges ahead and says: “I’ll kill the Giant”. The boy, being a very capable arrow shooter, acts before the Giant and wounds him with his shot. The Giant escapes, the boy chases… and so on… After a time, the Giant dives into a well and disappears from the sight. The little boy follows right in and using his rope, he climbs down the well. Watching their youngest brothers diving into the well feel ashamed and, they, too, let themselves into to well using ropes after the Giant and the boy. But the well is very deep and the ropes they use are too short and thin to reach to the bottom of the well. So, they decide to let their brave brothers instead to land into the bottom of the well. Though the rope is also short and thin for this brave little boy, he just let go off the rope an falls into the very depths of the well. Trying to get himself off the ground and collect his senses, raising his head upwards the boy sees 3 very beautiful girls who have been knitting embroideries. The boy asks of the Giant. In response, the girls say: “He is our guardian”. Just at this time, once again the Giant angrily appears before the boy, but this time he cannot escapes the boy’s arrows. Having killed the Giant, the boy shouts at his brothers, who are waiting for his good news, to dangle a stronger and longer piece of rope. Then he ties the rope around the eldest of the girls and shouts at his eldest brother: “this one is yours”. Then he ties the other rope around the middle girl and shouts at his middle brother: “this one is yours”. At that point the boy realizes that the youngest of the girls; and the last one, is the most beautiful of them all. So, he also ties a rope around this girl and shouts at his brothers: “and, this one is my share”. Pulling the last girl up the well and seeing how beautiful the girl is, his brothers are all gob smacked… So much so that, talking to one another in jealousy and murmuring “He’s kept the most beautiful of them to himself” they let the rope loose, and the boy and the girl get stuck in the bottom of the well all on their own…
Already worn out because of the battle he’d fought, and seeing that his brothers had let the rope loose, the boy realizes that he’s been betrayed and crawling through a cave he arrives at an underground province. He looks for a tree suitable for him take a little nap underneath. Going through the trees one by one and looking up to see if it’s suitable candidate, he notices deceitful sneak, sneaking towards some bird’s eggs in a nest upon a branch. He shoots an arrow at the sneak and falls asleep there and then.
As he wakes he cannot believe his eyes… A massive bird, with her large wings fully stretched to sides to provide the boy with some shade. He realizes that the bird’s been paying her dues for he saved her eggs. She starts to speak: “They call me Zümrüd- ü Anka bird. I am the mistress of all the birds. I feel deeply moved and flattered for what you’ve done that saved my unborn chicks from that deceitful snake.” And carries on: “Do take those 2 feathers of mine, and if you ever happen to be in trouble, just rub those two feathers to one another. I’ll be there at once and sort out all your troubles”.
So, the boys picks those two feathers the Zümrüd- ü Anka bird gave him and sets off. Now, the has to find a way of getting out of here and reach the ground. Thinking about how on earth he could possibly manage to do that, he suddenly remembers what the Zümrüd- ü Anka bird had told him and thinks to himself: “As I now have those two feathers off the Zümrüd-ü Anka bird and that she said that she would make my wishes come true, then, why don’t I ask her to get me out of here and put me on to the ground?” He rubs the two feathers one another and, there and then the bird instantly appears… “Get me to the ground” he says. “Okay” says the bird and lifts the boy onto her back.
They immediately set off as the boy makes himself comfortable on the back of the bird and they journey for miles and miles. Eventually bird gets the boy to the ground. However, the boy’s journey isn’t over yet, because he’ll have to walk a long time to get to his country. Anyway, after a long walk, the boy gets to the city where his father and brothers live.
The boy, anxious to get the news of his father and elder brothers, eventually learns that his elder brothers are to wed in about forty-days time with those two girls whom he helped getting out of the well. Although very much missing and longing for his father, the boy doesn’t wish to get to the palace at once and discloses his identity. He wonders what actually his brothers may have told his father. So, anyway, he finds himself a job at a jeweler and begins to work. In order not to disclose his real identity, he puts tripe over his head and becomes Keloğlan.
There’s an ongoing rush everywhere in the palace as the wedding day approaches. Jewels, that are the most elegant off all times, are being prepared for the brides. However, there is only one diamond branch for two brides. So, in order not to create any hostility between the two brides, the most capable of the jewel maker is called into the palace and asked to create another diamond branch, even for the sake of his life, from that existing one branch. Though the jeweler insists that such a request is just impossible to implement, it is to no avail, he is told he must! And, can you guess who is the apprentice of the jeweler, my dear boy? The heir to the throne; the boy…
- What’s an heir mom?
Meaning the youngest son of the Sultan… Anyway… While the jewel maker’s been thinking how on earth he’ll manage to fulfil that request, his apprentice says: “I can split the diamond branch into two! But I’ll have to lock myself inside that room and no one must see me for a period of forty days”. Having no other choice, the jeweler accepts the boy’s proposal. So, the boy locks himself in to the room. The jeweler, wondering what the boy may be up to, peeps through the keyhole for the whole of the 39 days, but never once does he see the boy actually doing something! The boy in the room just hangs around and lies on the sofa! Anyway, on the fortieth day, the boy rubs the two feathers one another and Zümrüd- ü Anka bird instantly appears in the room and, there and then creates a diamond branch as the boy asks of her. When the Sultan’s soldiers arrive to fetch the diamond branches, the boy insists: “I must deliver those to the Sultan with my own hands”. So, the soldiers, though reluctant, agree with the boy’s request for they are concerned that the branches may break.
The boy, handing the diamond branches to the Sultan, says: “You have something that belongs to me”. Hearing the boy’s words, the people around are totally amazed at this daring attitude of the young boy. The Sultan, also surprised and angry, asks the boy: “So, what that might be, boy?”. The boy replies: “The youngest of the girls, who came out the well, is mine”. The Sultan is all the more angry now and, just as the Sultan is about to raise his voice to say “How dare are you boy!”, the boy interrupts and carries on: “If you should find a stain on the upper backside of the girl that exactly matches to the shape of my hand, then she is mine, but if not, then she is yours”. So, they immediately look at the girl’s upper backside. Well, what do you think they see? Yes, there’s a stain on the upper backside of the girl that just as big as to fit the boy’s hand. As it turns out, back in the well, after the boy killed the giant, he holds the girl at her back to tie the rope around her; all the while his hands covered in blood… so, the blood stain dries and remains with the girl all that time… Anyway, seeing the actual dried bloodstain on the upper backside of the girl, the Sultan immediately realizes that the boy is his real son, and he begins to shed tears. Seeing the Sultan cry, Keloğlan takes the tripe off his head and goes hugs his dad and, they hug one another for a while just like that. Having learnt the truth, the Sultan is angry and very crossed with the elder brothers of the boy, but the boy stops the Sultan. And his elder brothers, realizing how indecent and horrible is the thing they have done feel ashamed of and very sorry of themselves.
Date: 26 May 2007, Saturday
Comments (0) | Add Comment